Bhagwan Birsa Munda Janjatiya Gaurav Divas Pakhwara
Bhagwan Birsa Munda Janjatiya Gaurav Divas Pakhwara
Janjatiya Gaurav Divas
दिनांक:- ०३ नोव्हेंबर, २०२६
संदर्भ :- १)जनजातीय कार्य मंत्रालय, नवी दिल्ली यांची दिनांक १२ नोव्हेंबर, २०२१ रोजीची अधिसूचना.
२) सामान्य प्रशासन विभाग, शासन परिपत्रक क्र.जपुती-२०२५/प्र.क्र.१९५/कार्या-जपुक (२९), दिनांक २९ डिसेंबर, २०२५.
परिपत्रक :-“भगवान बिरसा मुंडा” यांनी आदिवासी समाजाच्या हक्कांसाठी, जल-जंगल-जमीन यांच्या रक्षणासाठी आणि देशाच्या स्वातंत्र्यलढ्यात दिलेले योगदान अतुलनीय आहे. त्यांचा त्याग, संघर्ष आणि समाजसुधारणेचे कार्य संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी आणि देशासाठी अत्यंत प्रेरणादायी आहे. केंद्र शासनाने दि. १२ नोव्हेंबर, २०२१ च्या अधिसूचनेनुसार भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जयंती निमित्त १५ नोव्हेंबर “जनजातीय गौरव दिन” साजरा करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे. त्यानुषंगाने दि. १५ नोव्हेंबर रोजी राज्यात “जनजातीय गौरव दिन” साजरा करण्यात यावा.
Your Tribal Heritage. Win Cash Prizes!
How well do you know India’s rich tribal culture, traditions and heritage?
Take the quiz, test your knowledge and stand a chance to win exciting cash prizes
PLAY NOW. PROVE YOUR KNOWLEDGE. WIN REWARDS!
🔗 Participate here: https://quiz.mygov.in/quiz/quiz-on-janjatiya-gaurav-divas-2026/
हेही वाचाल – या जनजातीय गौरव दिनानिमित्त, भारतातील आदिवासी समुदायांच्या अमूल्य योगदानाला मान्यता देण्याची आणि त्यांचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा जपण्यास मदत करण्याची शपथ घ्या. शपथ घ्या आणि आकर्षक प्रमाणपत्र प्राप्त करा
Also Read – This Janjatiya Gaurav Diwas, take the pledge to recognise the invaluable contributions of India’s tribal communities and help preserve their rich cultural heritage.
Take the pledge:
२. सन २०२६ मध्ये राष्ट्र पुरुष थोर व्यक्ती यांची जयंती व राष्ट्रीय दिन साजरे करण्याबाबत सामान्य प्रशासन विभागाने संदर्भ क्र.२ येथील दि.२९ डिसेंबर, २०२५ अन्वये परिपत्रक निर्गमित केले आहे. सदर परिपत्रकामध्ये अनु.क्र. ३९ वर भगवान बिरसा मुंडा जयंती निमित्त दि. १५ नोव्हेंबर, २०२६ रोजी प्रतिमेस पुष्पहार अर्पण करण्याबाबतचे निर्देश दिलेले आहेत.
३. उपरोक्त पार्श्वभूमीवर क्रांतीसूर्य भगवान बिरसा मुंडा यांचा त्याग, संघर्ष, समाजसुधारणांचे कार्य संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी प्रेरणादायी ठरावे या उद्देशाने दिनांक ११ नोव्हेंबर, २०२६ ते १८ नोव्हेंबर, २०२६ या कालावधीतील जनजातीय गौरव दिवस सेवा सप्ताह-२०२६ संपूर्ण राज्यात साजरा करण्याच्या अनुषंगाने कार्यक्रमाची रुपरेषा परिशिष्ट अ मध्ये जोडली आहे. तरी, त्याप्रमाणे सदर कार्यक्रमाच्या रुपरेषेची अंमलबजावणी करण्यात यावी. तसेच याबाबत समन्वयासाठी नोडल विभाग म्हणून आदिवासी विकास विभाग यांनी जबाबदारी पार पाडावी.
४. विभागीय आयुक्त / जिल्हाधिकारी यांनी सदर कार्यक्रमाच्या अंमलबजावणीबाबत योग्य ती कार्यवाही करावी.
५. माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय यांनी जिल्हा माहिती अधिकारी यांना अशा कार्यक्रमास ठळक प्रसिध्दी देण्याविषयी तसेच सामाजिक माध्यमे (Social Media) वर आवश्यक प्रचार-प्रसार च्या दृष्टिने संबंधितांना आवश्यक दिशा निर्देश द्यावेत.
६. सदर शासन परिपत्रक हे सर्व शासकीय / निमशासकीय कार्यालये, शाळा, महाविद्यालये, इ. कार्यालयांना लागू राहिल.
७. सदर शासन परिपत्रक महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेत स्थळावर उपलब्ध करण्यात आले असून त्याचा संकेतांक २०२६११०३१७२४०९५३०७ असा आहे. हे परिपत्रक डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करुन काढण्यात येत आहे.
महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नांवाने.
Digitally signed by SHINDE DATTATRAY C Date: 2026.11.03 17:27:20 +05’30’
(दत्तात्रय शिंदे) कार्यासन अधिकारी, महाराष्ट्र शासन महाराष्ट्र शासन सामान्य प्रशासन विभाग शासन परिपत्रक क्र. संकीर्ण-२०२६/प्र.क्र.१६४/जपुक (२९), मंत्रालय,
मुंबई
परिशिष्ट "अ"
क्रांतिसूर्य भगवान बिरसा मुंडा जयंती व जनजातीय गौरव दिवस सेवा सप्ताह २०२६ कालावधी : – दिनांक ११ नोव्हेंबर ते दिनांक १८ नोव्हेंबर २०२६
कार्यक्रमाची रूपरेषा
दिनांक कार्यक्रमाची रुपरेषा
क्र. शिसंमा/संकीर्ण/जनजाती गौरव दिवस/विद्या शाखा/अ-२/२०२५-२६/५१५५ महत्वाचे / कालमर्यादित/ई-मेल व्दारे
दिनांक ०४/११/२०२५
विषय : भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जन्मशताब्दी निमित्त दिनांक ०१ ते १५ नोव्हेंबर, २०२५ या कालावधीमध्ये “जनजाती गौरव पंधरवडा” व दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी “जनजाती गौरव दिवस” साजरा करण्यासाठी नोडल अधिकारी नियुक्त करणेबाबत तसेच Tracker मध्ये माहिती भरण्याबाबत.
संदर्भ :
१. शालेय शिक्षण व साक्षरता विभाग, शिक्षण मंत्रालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे अ. शा. पत्र क्र. १५-७/२०२५-.IS.७, दिनांक २८ ऑक्टोबर, २०२५.
२. मा. मंत्री, आदिवासी विकास, महाराष्ट्र राज्य यांचे दिनांक २९ ऑक्टोबर, २०२५ रोजी प्राप्त पत्र.
३. शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, मंत्रालय, मुंबई यांचे पत्र क्रमांकः संकीर्ण-२०२५/प्र.क्र.४४४/एस.डी.४, दिनांक २९ ऑक्टोबर, २०२५.
४. संचालनालयाचे पत्र क्र. शिसंमा/संकीर्ण/जनजाती गौरव दिवस/विद्या शाखा/अ-२/२०२५-२६/५१०७दिनांक ३०/१०/२०२५.
उपरोक्त विषयी संदर्भीय पत्राच्या अनुषंगाने कळविण्यात येते की, संचालनालयाच्या संदर्भ क्रमांक ४ अन्वये भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जयंतीनिमित्त शालेय शिक्षण विभागांतर्गत येणाऱ्या सर्व शाळा, महाविद्यालयांमध्ये दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी “जनजाती गौरव दिन” सर्वत्र उत्साहात साजरा करण्याबाबत सविस्तर सूचना देण्यात आलेल्या आहेत.
दिनांक ०१ नोव्हेंबर ते १५ नोव्हेंबर, २०२५ हा कालावधी शाळांमध्ये ‘जनजाती गौरव पंधरवडा’ म्हणून साजरा करण्याबाबत व दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी ‘जनजाती गौरव दिवस’ साजरा करण्याबाबत विभागीय स्तरावर विभागीय शिक्षण उपसंचालक यांनी नोडल अधिकारी तसेच जिल्हास्तरावर शिक्षणाधिकारी (माध्यमिक), शिक्षण निरीक्षक (उत्तर/ दक्षिण/पश्चिम) यांनी नोडल अधिकारी म्हणून कामकाज करण्यात यावे. आपल्या अधिनस्त कार्यालयांना/शाळांना आवश्यक त्या सूचना देण्यात याव्यात व केलेल्या कार्यवाहीचा प्रत्येक दिवशीचा आपल्या जिल्हयाचा एकत्रित अहवाल
https://docs.google.com/spreadsheets/d/1z7PcYCZCWcUv9PNPBgrVvNdGoT-gJz4t/edit?usp=sharing&uid=103030212171255545632&rtpof=true&sd=true
या लिंकवर भरण्यात यावा. तसेच सोशल मिडीयावर एक्स, फेसबुक, खालील लिंकला प्रतिसाद देऊन लाईक व शेअर करण्यासंबंधी सूचित करावे.
X:
https://x.com/EduMinOfIndia/status/1985677817586344217
FB:
https://www.facebook.com/share/17X6ffohBJ/
IG:
https://www.instagram.com/p/DQoj154jQrw/?utm source=ig web copy link
परिपत्रक पीडीएफ प्रत लिंक
शिक्षण संचालक (माध्यमिक व उच्च माध्यमिक)
महाराष्ट्र शासन
शिक्षण संचालनालय
(माध्यमिक व उच्च माध्यमिक)
महाराष्ट्र राज्य, पुणे
प्रति,
१) विभागीय शिक्षण उपसंचालक, सर्व विभाग
२) शिक्षणाधिकारी (प्राथमिक/ माध्यमिक), जिल्हा परिषदा सर्व,
३) शिक्षण निरीक्षक मुंबई (उत्तर/दक्षिण/पश्चिम)
प्रत: माहितीस्तव सविनय सादर-
१. मा.आयुक्त (शिक्षण) शिक्षण आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे-१.
२. अ.अ. कुलकर्णी, अवर सचिव, (एस.डी. ४), शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, मंत्रालय मुंबई ४०० ०३२.
ALSO READ 👇
Janjatiya Gaurav Divas
Janjatiya Gaurav Pakhwara
Janjatiya Gaurav Varsh 2024-25
Celebrating Bhagwan Birsa Munda’150th Birth Anniversary Year
क्र. शिसंमा/संकीर्ण/जनजाती गौरव दिवस/विद्या शाखा/अ-२/२०२५-२६/५१०७
दिनांक ३०/१०/२०२५
विषय : भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जन्मशताब्दी निमित्त दिनांक ०१ ते १५ नोव्हेंबर, २०२५ या कालावधीमध्ये “जनजाती गौरव पंधरवडा” व दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी “जनजाती गौरव दिवस” साजरा करण्याबाबत.
संदर्भ :
१. शालेय शिक्षण व साक्षरता विभाग, शिक्षण मंत्रालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांचे अ. शा. पत्र क्र.
१५-७/२०२५-.IS.७, दिनांक २८ ऑक्टोबर, २०२५.
२. मा. मंत्री, आदिवासी विकास, महाराष्ट्र राज्य यांचे दिनांक २९ ऑक्टोबर, २०२५ रोजी प्राप्त पत्र.
३. शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, मंत्रालय, मुंबई यांचे पत्र क्रमांकः संकीर्ण-२०२५/प्र.क्र.४४४/एस.डी.४, दिनांक २९ ऑक्टोबर, २०२५.
उपरोक्त विषयी संदर्भीय पत्राच्या अनुषंगाने कळविण्यात येते की, शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, मंत्रालय, मुंबई यांचे भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जन्मशताब्दी निमित्त दिनांक ०१ ते १५ नोव्हेंबर, २०२५ या कालावधीमध्ये “जनजाती गौरव पंधरवडा” व दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी “जनजाती गौरव दिवस” साजरा करण्याबाबत संदर्भ क्र. १,२ व ३ च्या पत्रान्वये कळविण्यात आले आहे. (सोबत प्रत संलग्न)
२. शिक्षण मंत्रालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली यांच्या संदर्भ क्र.१ येथील पत्रामध्ये असे नमूद करण्यात आले आहे की, भारत सरकारने १५ नोव्हेंबर हा दिवस, देशाचे आदर्श स्वातंत्र्यसैनिक आणि आदिवासी नेते भगवान बिरसा मुंडा यांचा जन्मदिवस, सर्व आदिवासी स्वातंत्र्यसैनिकांचा सन्मान करण्यासाठी आणि स्वातंत्र्यलढ्यात आणि सांस्कृतिक वारसामध्ये त्यांच्या योगदानाचे स्मरण करण्यासाठी आणि त्यांची प्रशंसा करण्यासाठी जनजाती गौरव दिवस म्हणून घोषित केला आहे. दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी भगवान बिरसा मुंडा यांची १५० वी जयंती आहे.
Also Read जागतिक आदिवासी दिन अधिक जाणून घ्या या ओळीला स्पर्श करून World Tribal Day Learn more by touching this line.३. आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाने (Ministry of Tribal Affairs) दिनांक २४.१०.२०२५ च्या पत्राद्वारे कळवले आहे की, दिनांक ०१ नोव्हेंबर ते १५ नोव्हेंबर २०२५ हा कालावधी शाळांमध्ये जनजाती गौरव पंधरवडा म्हणून साजरा करावा, जनजाती गौरव दिवस (JJGD) २०२५ आणि भारतीय समाज आणि वारसामध्ये आदिवासी समुदायांचे योगदान साजरे करण्यासाठी, ०१ नोव्हेंबर ते १५ नोव्हेंबर २०२५ या कालावधीत राज्य/केंद्रशासित प्रदेशांमधील शाळांद्वारे हाती घेता येणाऱ्या उपक्रमांची एक उदाहरणात्मक यादी जोडली आहे (परिशिष्ट-१). राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश सूचक यादीतील उपक्रम समाविष्ट करु शकतात आणि खालील व्यापक विषयांना समाविष्ट करण्यासाठी या उपक्रमांना आणखी व्यापक स्वरुप देऊ शकतात :-
सामाजिक आर्थिक विकास आणि जागरुकता.
शिक्षण आणि कौशल्य विकास.
उपजीविका आणि निरोगीपणा.
कला, संस्कृती आणि वारसा.
पायाभूत सुविधांचा विकास.
प्रशासन आणि संस्वात्मक बळकटीकरण,
या संदर्भात प्रत्येक राज्य / केंद्रशासित प्रदेश संघटनेकडून एक नोडल अधिकारी नियुक्त करावा आणि (is7section@gmail.com) या ई-मेलवर शिक्षण मंत्रालयाच्या शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभागाल कळविण्यात यावे असे सदर पत्रात नमूद केले आहे. या नोडल अधिकाऱ्यांना दिनांक ०१ नोव्हेंबर २०२५ ते १५ नोव्हेंबर २०२५ या जनजाती गौरव दिवस कालावधीमध्ये कार्यक्रमांच्या आयोजनाचे समन्वय करावे लागेल. त्यांनी सदर कार्यक्रमाचे फोटोज आणि व्हिडियोज आणि कार्यक्रमांचे तपशील या बाबी विहित पोर्टलवर
https://adiprasaran.tribal.gov.in/jjgd/home.aspx
अपलोड करण्याची कार्यवाही करावी.
४. मा. मंत्री, आदिवासी विकास, महाराष्ट्र राज्य यांनी देखील त्यांच्या संदर्भ क्र.२ येथील पत्रान्वये भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जयंतीनिमित्त शालेय शिक्षण विभागांतर्गत येणाऱ्या सर्व शाळा, महाविद्यालयांमध्ये दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी “जनजाती गौरव दिन” सर्वत्र उत्साहात साजरा करण्याबाबत सविस्तर सूचना देण्याची विनंती केलेली आहे.
प्रस्तुत प्रकरणी शिक्षण मंत्रालयाच्या संदर्भ क्र.१ येथील पत्रामधील सूचनांनुसार दिनांक ०१ नोव्हेंबर ते १५ नोव्हेंबर, २०२५ हा कालावधी शाळांमध्ये ‘जनजाती गौरव पंधरवडा’ म्हणून व दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी ‘जनजाती गौरव दिवस’ साजरा करण्यात यावा.
उपरोक्त प्रमाणे दिनांक ०१ नोव्हेंबर ते १५ नोव्हेंबर, २०२५ हा कालावधी शाळांमध्ये ‘जनजाती गौरव पंधरवडा’ म्हणून साजरा करण्याबाबत व दिनांक १५ नोव्हेंबर, २०२५ रोजी ‘जनजाती गौरव दिवस’ साजरा करण्याबाबत आपल्या अधिनस्त कार्यालयांना/शाळांना आवश्यक त्या सूचना देण्यात याव्यात व केलेल्या कार्यवाहीचा अहवाल संचालनालयास सादर करण्यात यावा.
शिक्षण संचालक
(माध्यमिक व उच्च माध्यमिक) महाराष्ट्र राज्य, पुणे
महाराष्ट्र शासन
शिक्षण संचालनालय (माध्यमिक व उच्च माध्यमिक) महाराष्ट्र राज्य, पुणे
