PRASHAST App Amalbajavni
PRASHAST app 2.0 chi ammalbajavani karane aani september 2026 paryant praveshit sarv vidyarthyanche 100% screening (tapasani) purna karanyababat
Implementing PRASHAST App 2.0 and completing 100% screening of all admitted students by September 2026 MPSP Guidelines
dinank 7 octobar, 2026 roji shaley karmcharyansathi samaveshak shikshanavaril sanvedeekaran modyulche pradarshan – babat.
Exhibition of sensitization module on inclusive education for school staff on October 7, 2026 – Regarding.
महाराष्ट्र शासन शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग
समग्र शिक्षा
महाराष्ट्र प्राथमिक शिक्षण परिषद, मुंबई
जा.क्र.मप्राशिप/समग्र शिक्षा
दिनांक: ई स्वाक्षरी.
प्रति,
१) मा.आयुक्त, महानगरपालिका, सर्व.
२) मा. मुख्य कार्यकारी अधिकारी, जिल्हा परिषद, सर्व.
विषय: दिनांक ७ ऑक्टोबर, २०२६ रोजी शालेय कर्मचाऱ्यांसाठी समावेशक शिक्षणावरील संवेदीकरण मॉड्यूलचे प्रदर्शन – बाबत.
संदर्भ: भारत सरकार दिनांक:- ३० सप्टेंबर, २०२६.
महोदय/महोदया
उपरोक्त संदर्भीय पत्रान्वये भारत सरकार ने शालेय कर्मचाऱ्यांमध्ये संवेदनशीलता, सहानुभूती आणि सर्वसमावेशक वृत्ती निर्माण करण्यासाठी विशेष गरजा असलेल्या मुलांसाठी (CWSN) सर्वसमावेशक शिक्षणावर ३०-मिनिटांचे एक संवेदीकरण आणि मार्गदर्शन सत्र विकसित करण्यात आले आहे.
२. हे मॉड्यूल सर्व शिक्षक आणि शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांसाठी असून ते १२ भारतीय भाषांमध्ये उपलब्ध असेल. व्यावहारिक उदाहरणे आणि संवादात्मक उपक्रमांच्या माध्यमातून, हे मॉड्यूल शालेय कर्मचाऱ्यांना विशेष गरजा असलेल्या मुलांच्या (CWSN) गरजा आणि आव्हाने अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास आणि शाळेच्या वातावरणात योग्य, आदरपूर्ण व सर्वसमावेशक पद्धतींना प्रोत्साहन देण्यास सक्षम करेल.
३. सर्वसमावेशक पद्धती आणि सुलभतेच्या नियमांविषयी शालेय कर्मचाऱ्यांमध्ये सार्वत्रिक जागरूकता सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने, सदर अंदाजे ३० मिनिटांचा व्हिडिओ ओरिएंटेशन मॉड्यूल ७ ऑक्टोबर, २०२६ रोजी सर्व शाळांमध्ये दाखवला जावा. हे मॉड्यूल ७ ऑक्टोबर, २०२६ पासून प्रशस्त पोर्टलवर उपलब्ध होईल आणि ते
https://prashast.education.gov.in
येथे पाहता येईल. ते प्रशस्त पोर्टलवरील मुख्याध्यापक लॉगिनद्वारे व्हिडिओ ट्यूटोरियल पर्यायातून दिसेल. हे मॉड्यूल पाहणाऱ्या शाळांची संख्या राष्ट्रीय/राज्य आणि ब्लॉक लॉगिनवर दिसेल आणि ती तिथेच तपासता येईल.
४. या संदर्भात, आपल्या अधिकारक्षेत्रातील सर्व संबंधित अधिकारी, शाळा आणि संलग्न शैक्षणिक संस्थांना ७ऑक्टोबर, २०२६ रोजी मॉड्यूलचे स्क्रीनिंग सुलभ करण्यासाठी आणि आया, चालक, लिपिक, रिसेप्शनिस्ट, डीन, वॉर्डन, विभागप्रमुख इत्यादींसह सर्व शिक्षक आणि शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांचा जास्तीत जास्त सहभाग सुनिश्चित करण्यासाठी आवश्यक निर्देश जारी करावेत, अशी विनंती आहे. हा कार्यक्रम अशा प्रकारे आयोजित केला जावा की, शाळेच्या अत्यावश्यक कामांमध्ये व्यत्यय न आणता सर्व कर्मचारी त्यात सहभागी होऊ शकतील.
हा उपक्रम, या शैक्षणिक वर्षात सर्व विद्यार्थ्यांची संभाव्य दिव्यांगत्वासाठी तपासणी करण्याकरिता हाती घेण्यात आलेल्या प्रशस्त-स्क्रीनिंग उपक्रमाचा एक भाग आहे, जेणेकरून लवकर उपाययोजना करता येतील. शालेय वातावरणात विशेष गरजा असलेल्या मुलांच्या (CWSN) गरजा आणि आवश्यकतांबद्दल शाळेतील कर्मचाऱ्यांचे संवेदीकरण करणे, हे प्रशस्तमध्ये समाविष्ट असलेल्या संवेदीकरण मॉड्यूलचा एक भाग आहे.
६. या उपक्रमाचा व्यापक प्रसार आणि प्रभावी अंमलबजावणी सुनिश्चित करण्यासाठी आपले सहकार्य अपेक्षित आहे, जेणेकरून विशेष गरजा असलेल्या मुलांसाठी (CWSN) एक समावेशक, सुलभ आणि सहाय्यक शालेय वातावरण अधिक मजबूत होईल.
तरी आपल्या स्तरावरून संबधितांना सुचना देण्यात याव्यात, ही विनंती.
आपला विश्वासू,
Digitally signed by Devidas Balkrishna Kulal Date: 05-10-2026 12:35:13
(देविदास कुलाळ)
सहसंचालक (प्रशा)
म.प्रा.शि.प., मुंबई
दिनांक ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत सर्व माध्यमाच्या सर्व शिक्षकांनी प्रशस्त ॲपवरील दहा व्हिडिओ बघून पूर्ण करणे बंधनकारक आहे
प्रशस्त ॲप लिंक 👇
जा.क्र.मप्राशिप/समग्र शिक्षा/आयई/२०२६-२७/
दिनांकः ई स्वाक्षरी गृहीत धरावी.
संदर्भ: भारत सरकारचे पत्र क्र.F. No. ९-६/२०२४-१९.१८ दिनांक: ०८ जून २०२६.
‘प्रशस्तः (PRASHAST – Pre-Assessment Holistic Screening Tool) प्रणाली ही शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभागाचा एक उपक्रम आहे. याचा मुख्य उद्देश नियमित शाळांमध्ये शिकणाऱ्या विशेष गरजा असलेल्या मुलांची (CWSN – Children with Special Needs) सुरुवातीच्या टप्प्यावरच ओळख पटवणे आणि त्यांची तपासणी (Screening) करणे हा आहे. ‘प्रशस्त’ (PRASHAST – Pre-Assessment Holistic Screening Tool) अॅप द्वारे ‘दिव्यांग व्यक्ती हक्क कायदा, २०१६’ (RPwD Act, २०१६) अंतर्गत अधिसूचित केलेल्या २१ प्रकारच्या दिव्यांगत्वाशी संबंधित लक्षणांची तपासणी करण्यास मदत करते.
सुधारित PRASHAST App २.०० आता UDISE + प्रणालीशी जोडण्यात आलेले आहे, ज्यामुळे शाळा, विद्यार्थी, वर्गशिक्षक, मुख्याध्यापक (HoS) आणि विशेष शिक्षक (Special Educators) यांची परस्पर सांगड (Mapping) सहजतेने घालणे शक्य झाले आहे. या एकत्रीकरणामुळे विद्यार्थी माहितीचे स्वयंचलित सिंक्रोनायझेशन (Synchronization), भूमिकेवर आधारीत प्रवेश (Role-based access), जबाबदाऱ्यांचे वाटप आणि तपासणी (Screening) उपक्रमांचे निरीक्षण करणे सुलभ झाले आहे, परिणामी तपासणी प्रक्रियेची कार्यक्षमता आणि अचूकता वाढली आहे.
जानेवारी २०२६ मध्ये विभागामार्फत आयोजित ‘सर्व समावेशक शिक्षण परिषद (Inclusive Education Summit) मध्ये मा. केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांनी शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ मध्ये PRASHAST अॅपद्वारे सर्व मुलांचे १००% विद्यार्थ्यांची तपासणी (Screening) करण्याच्या आवश्यकतेवर भर दिलेला आहे. जेणेकरून अतिरिक्त मदतीची गरज असलेल्या मुलांची लवकर ओळख पटेल आणि सर्वसमावेशक शिक्षणाचे नियोजन व उपाययोजना अधिक बळकट करता येतील.
शालेय शिक्षण व साक्षरता विभागाने शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ दरम्यान PRASHAST App २.०’ ची कालमर्यादेत आणि प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी खालीलप्रमाणे उपक्रम आणि कालमर्यादा निश्चित करुन दिलेली आहे:
उपक्रम / क्रियाकलाप (Activity)
कालमर्यादा (Timeline)
दिक्षा (DIKSHA) द्वारे सर्व मुख्याध्यापक आणि शिक्षकांसाठी संवेदनशीलता प्रशिक्षण (Sensitization Training)
संबंधित शाळांमार्फत आयोजित केला जाणारा, शालेय स्तरावरील प्रशासकीय आणि शिक्षकेत्तर कर्मचाऱ्याऱ्यांसाठीचा एक दिवसीय प्रत्यक्ष संवेदनशीलता प्रशिक्षण,
जून-ऑगस्ट २०२६
स्क्रिनिगपूर्वी वर्गशिक्षकांद्वारे विद्यार्थ्यांचे निरीक्षण करण्याचा कालावधी
मुख्याध्यापक/प्राचार्यासाठी Institutional/Admin लॉगिन तयार करणे आणि ते सक्रिय करणे
जून – जुलै २०२६
- प्रशस्त अॅपमध्ये मुख्याध्यापक/प्राचार्याद्वारे (HoS) वर्गशिक्षक आणि विशेष शिक्षकांची नियुक्ती व त्यांची संबंधित वर्गाशी जोडणी (मॅपिंग)
ऑगस्ट २०२६
*वर्ग शिक्षकांकडून Screening Part-1 ची छाननी करणे.
सप्टेंबर २०२६
विशेष शिक्षकांकडून (Special Educators) Screening Part-I॥ ची छाननी करणे.
ऑक्टोबर २०२६
उपरोक्तप्रमाणे नमूद केल्यानुसार जिल्हा परिषद व महानगरपालिका यांना खालील बाबींवर कार्यवाही करण्याबाबत सूचित करण्यात येत आहे.
(0) PRASHAST App २.० हे अॅप कार्यान्वित होताच मुख्याध्यापक/प्राचार्य आणि इतर संबंधित वापरकर्त्यासाठी संस्थात्मक लॉगिन (institutional login) सक्रिय केले जातील याची खात्री करावी.
(ii) आपल्या कार्यक्षेत्रातील सर्व शाळांनी सप्टेंबर २०२६ च्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत शाळेत प्रवेशित १००% विद्यार्थ्यांचे PRASHAST App २.० द्वारे तपासणी (screening) पूर्ण केले आहे याची खात्री करावी.
(i) PRASHAST App २.० चा वापर आणि तपासणी प्रक्रीयेबाबत शिक्षक व विशेष शिक्षकांना मार्गदर्शन व क्षमता वृद्धी करणे (capacity building) कार्यक्रमांना चालना देणे; आणि
(iv) PRASHAST App २.० द्वारे तपासणी (screening) ची कामे वेळेत पूर्ण होतील याची खात्री करण्यासाठी प्रगतीचा नियमित आढावा घेणे.
भारत सरकारने संदर्भिय पत्रान्वये PRASHAST App २.० बाबत दिलेल्या वेळापत्रकाचे कालमर्यादेत आणि प्रभावी अंमलबजावणी करण्यात यावी, हि विनंती.
आपला विश्वासू, Digitally signed by Devidas Balkrishna Kulal Date: 24-06-2026 17:05:43
(देविदास कुलाळ) सहसंचालक (प्रशा), म.प्रा.शि.प., मुंबई.
महाराष्ट्र शासन
शालेय शिक्षण विभाग
समग्र शिक्षा
महाराष्ट्र प्राथमिक शिक्षण परिषद, मुंबई
प्रति,
१) मा.आयुक्त, महानगरपालिका, सर्व.
२) मा. मुख्य कार्यकारी अधिकारी,
जिल्हा परिषद, सर्व.