PM SHRI SCHOOLS SCHEME
PM SHRI SCHOOLS SCHEME
Regarding expenditure of funds under Samagra Shiksha and PM Shri 2025-26
समग्र शिक्षा निपुण भारत
महाराष्ट्र शासन
महाराष्ट्र प्राथमिक शिक्षण परिषद, मुंबई जा.क्र. मप्राशिप/सशि/प्रशा./२०२५-२६/१०५२
दिनांक : २२ मार्च, २०२६
प्रति,
१) मा. मुख्य कार्यकारी अधिकारी, जिल्हा परिषद (सर्व)
२) मा. आयुक्त, महानगरपालिका (सर्व).
विषय : समग्र शिक्षा व पीएमश्री २०२५-२६ अंतर्गत निधी खर्चाबाबत.महोदय,
सन २०२५-२६ मध्ये समग्र शिक्षा व पीएमश्री योजनेंतर्गत भारत सरकारने मंजूर केलेला निधी उपक्रमनिहाय आपल्या जिल्ह्यास / महानगरपालिकेस वितरीत करण्यात आला आहे.
समग्र शिक्षा योजनेंतर्गत भारत सरकारकडून उपक्रमाकरीता ३ हप्ते प्राप्त झालेले आहेत. मात्र ४ था हप्ता प्राप्त होण्यासाठी वितरीत करण्यात आलेला निधीच्या मर्यादेत किमान ७५% खर्च होणे अपेक्षित असताना अद्यापपर्यंत निधी खर्च झालेला नाही. तसेच, पीएमश्री योजनेंतर्गत भारत सरकारकडून उपक्रमाकरीता १ हप्ता प्राप्त झाला असून २ रा हप्ता प्राप्त होण्यासाठी वितरीत करण्यात आलेला निधीच्या मर्यादेत किमान ७५% खर्च होणे अपेक्षित असताना अद्यापपर्यंत निधी खर्च झालेला नाही.
त्याअनुषंगाने उपलब्ध करून दिलेल्या निधीच्या मर्यादेत जिल्हा व महानगरपालिका स्तरावर मोठ्या प्रमाणात निधी अखर्चित असल्याचे निदर्शनास आल्याने या कार्यालयाच्या स्तरावरुन दि.२३/०२/२०२६, दि.२६/०२/२०२६, दि.०४/०३/२०२६, दि.०६/०३/२०२६, दि.०९/०३/२०२६, दि.१२/०३/२०२६ व दि. २१/०३/२०२६ रोजी व्हिडिओ कॉन्फरन्सद्वारे आढावा घेण्यात आला. दि. २१/०३/२०२६ रोजी आयोजित बैठक मा, प्रधान सचिव, शालेय शिक्षण विभाग व मा. राज्य प्रकल्प संचालक यांच्या अध्यक्षतेखाली आयोजित करण्यात आली होती. याबैठकीत घेण्यात आलेल्या खर्चाच्या आढाव्यानुसार बहुतांश जिल्हा /महानगरपालिकास्तरावर समग्र शिक्षा व पीएमश्री अंतर्गत निधी शिल्लक असल्याचे दिसून आले.
यावरून समग्र शिक्षा व पीएमश्री योजनेच्या अंमलबजावणीत अनास्था दिसून येत आहे, ही निश्चितथ खेदाची बाब आहे. समग्र शिक्षा व पीएमश्री अंतर्गत मंजूर उपक्रमाची प्रभावी अंमलबजावणी केल्यास प्रत्यक्ष लाभार्थीना या योजनेच्या माध्यमातून दर्जेदार गुणवत्तापूर्ण शिक्षण पूर्ण करण्याची संधी उपलब्ध होईल.
या कार्यालयाचे स्तरावरून वितरीत करण्यात आलेला निधी दि.२३/०३/२०२६ रोजी दुपारी १२.०० पर्यंत खर्च न झाल्यास सदरचा अखर्चित निधी या कार्यालयाचे स्तरावर राज्य स्तरावरील उपक्रमांकरिता उपलब्ध करून घेण्यात येईल. निधी अभावी लाभार्थी प्रत्यक्ष लाभापासून वंचित राहिल्यास त्याची सर्वस्वी जबाबदारी संबंधितांची राहील.
आपला विश्वासू,
देविदास कुलाळ
सह संचालक (प्रशासन),
म.प्रा.शि.प., मुंबई.
प्रत : माहिती व आवश्यक कार्यवाहीस्तव,
१) विभागीय शिक्षण उप संचालक, सर्व विभाग.
२) शिक्षणाधिकारी (प्राथमिक), जिल्हा परिषद (सर्व).
३) शिक्षणाधिकारी / प्रशासनाधिकारी, महानगरपालिका (सर्व).
ALSO READ 👇
PM SHRI SCHOOLS SCHEME
विषय : – PM SHRI PM SHRI (PM Schools for Rising India) योजनेतंर्गत तिसऱ्या टप्प्यातील शाळा निवडीच्या अनुषंगाने Bench Mark शाळांनी PM SHRI पोर्टलवर School Login वरून ऑनलाईन पध्दतीने स्वयंनोदंणी करून सहभाग घेणेबाबत.
संदर्भ: – केंद्रशासनाचे शालेय शिक्षण व साक्षरता विभाग यांचे पत्र क्र.F.No.१-५/२०२४-१९.१९, दि. ०६/०३/२०२५.
PM SHRI (PM Schools for Rising India) योजनेंतर्गत समता, प्रवेश, गुणवत्ता व सर्व समावेशक समग्र व्यवस्था असणारी उदाहरण दाखल शाळा, इतर शाळांना मार्गदर्शक ठरेल अशाप्रकारे देशभरातील १४,५०० शाळा विकसित करावयाच्या आहेत त्यानुषंगाने केंद्रशासनाने देशभरातील शाळांची निवड केली असून आपल्या राज्यातील पहिल्या टप्यात ५१६ शाळा व दुसऱ्या टप्यात ३११ शाळा अशा एकूण ८२७ शाळांची निवड करण्यात आलेली आहे हे आपणांस ज्ञात आहे.
२ PM SHRI योजनेचे मुख्य सहा स्तंभ असून ते पुढीलप्रमाणे आहेत.
स्तंभ १) अभ्यासक्रम अध्यापन शाख पद्धती आणि मुल्यमापन हे नविन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP-२०२०) प्रकरण १,२, ४ आणि २४ यामधील शिफारशीप्रमाणे शाळांमध्ये प्रतिबिंबित करावयाचे आहे.
स्तंभ २) प्रवेश आणि पायाभूत सुविधा हे नविन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP-२०२०) प्रकरण ३ आणि ७ यामधील शिफारशीप्रमाणे शाळांमध्ये प्रतिबिंबित करावयाचे आहे.
स्तंभ ३) मानव संसाधन आणि शालेय नेतृत्व विकास हे नविन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP-२०२०) प्रकरण ५ आणि १५ यामधील शिफारशीप्रमाणे शाळांमध्ये प्रतिबिंबित करावयाचे आहे.
स्तंभ ४) समावेशन आणि लिंग समभाव हे नविन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP-२०२०) प्रकरण ६ यामधील शिफारशीप्रमाणे शाळांमध्ये प्रतिबिंबित करावयाचे आहे.
स्तंभ ५) व्यवस्थापन, संनियंत्रण व प्रशासन हे नविन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP-२०२०) प्रकरण ८ यामधील शिफारशीप्रमाणे शाळांमध्ये प्रतिबिंबित करावयाचे आहे.
स्तंभ ६) लाभार्थ्यांचे समाधान हे नविन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP-२०२०) प्रकरण ८ यामधील शिफारशीप्रमाणे शाळांमध्ये प्रतिबिंबित करावयाचे आहे.
म्हणजेच उपरोक्त स्तंभांमध्ये नमूद असलेल्या बाबींनुसार निवड होणाऱ्या PM SH॥ शाळांद्वारे इतर नजीकच्या शाळांना समानता, समतापुर्ण व आनंददायी वातावरणात उच्च गुणवत्तापूर्ण शिक्षण देण्यासाठी मार्गदर्शक शाळा म्हणून नेतृत्व करावयाचे आहेत.
३. त्यानुषंगाने केंद्रशासनाने संदर्भिय पत्रान्वये PM SHRI (PM Schools for Rising India) शाळा निवडीकरिताचा तिसरा टप्पा दि.१०/०३/२०२५ पासून सुरू करण्यात येत असल्याबाबत कळविले आहे.
४. तिसन्या टप्यातील PM SHRI योजनेमध्ये शाळांनी सहभागी होण्याकरिता पारदर्शकपणे शाळा निवड प्रक्रियेमध्ये ऑनलाईन कार्यपध्दतीतील सूचनांचा अवलंब करून Bench Mark Schools म्हणून निश्चित असलेल्या शाळांनी स्वयं नोंदणी करावयाबी आहे. ऑनलाईन PMSHRI पोर्टलवर उपलब्ध असलेल्या विहित मार्गदर्शक सूवनेनुसार शाळा नोंदणी व जिल्ह स्तरावरून पडताळणीबाबतची कार्यवाही कालमर्यादेत करणे बंधनकारक आहे.
५. त्यानुषंगाने उपरोक्तबाबत आपल्या स्तरावरून विहित्त वेळेत खालील नमूद वेळापत्रकाप्रमाणे अंमलबजावणी करावी. पहिल्या व दुसन्या टप्यात ज्या तालुक्यातील शाळांची निवड झाली नाहीत अशा तालुक्यांतील Bench Mark शाळा निवड प्रक्रियेसाठी जास्तीत जास्त सहभागी होतील. ज्यामुळे शाळा निवडीपासून एकही तालुका वंचित राहणार नाही याची खात्रीपूर्वक दक्षता घ्यावी.
६. खालील वेळापत्रकानुसार आपल्या तालुक्यातील Banch Mark शाळांपैकी किती शाळांनी स्वयं नोंदणी केली वा केली नाही याबाबत नियमित अनुधावन करावे व त्या तालुक्यातील Bench Mark मधील सर्व शाळांना स्वयं नोंदणी करण्याकरिता प्रोत्साहन व मदत करावी. PM SHारा योजनेतंर्गत शाळा नोंदणी व जिल्हास्तरावरून पडताळणीबाबतची कालमर्यादा पुढीलप्रमाणे आहे. त्या कालावधीतच अंगलबजावणी पूर्ण होईल असे पाहावे.
Bench Mark मधील सर्व शाळांना स्वयं नोंदणी करण्याकरिता प्रोत्साहन व मदत करावी.
PM SHIRI योजनेतंर्गत शाळा नोंदणी व जिल्हास्तरावरून पडताळणीबाबतची कालमर्यादा पुढीलप्रमाणे आहे. त्या कालावधीतच अंगलबजावणी पूर्ण होईल असे पाहावे.
Tentative Schedule for Third cyele of Selection Process
Sr. Activity Timeline
1 Opening of Online Challenge Portal 10th March, 2025
2 Last date for school to Apply Till 21 March, 2025
3 District (For Verification) Till 25th March, 2025
4 State/UT (For Verification & Approval) Till 28th March, 2025
5 MOE (For final Selection) Till 1 April, 2025
राज्य प्रकल्प संचालक म.प्रा.शि.प., मुंबई.